X
|
تَـفْـتان: یکی ازآتشفــشانهای نیمه فعّـال جهان است که دراطراف خــــاش قراردارد.تَمِـنْـدان وسَنْگان
خیلی به آن نزدیک اند.برای دیدن این شــگــــــفتی آفرینش تا روستای اِنْـجِـرْ ک درآن سوی دامنه رفتم
دامنه های تَـفْـــتان بسیارشگفت انگیزبوده؛پُـرازگُـل های
رنگارنگ؛ لطیف وخوشبو است. درختان ومیوه هایش دربلوچستان نایـاب وبی
نظیرند.یکی ازچهره های زیباودست نخوردهٴ طبیعت بلوچستان است.بعدازاین
عجایب مرزمیرجاوه ؛
زاهدان وپاکستاناست!درنزدیکیهای
(نۏکڃن سال و نۏکڃن بهارگاه پَه دِراهِـڃن بـِـرات و گــُهار وسَـنـْگـَتان مبارک بات )
شباهتها وتفاوتهای زبان بلـُـۏچی با لهجه ی کـَهْنـۏج؛ جیرفت ومَنـُۏجان : با ترجمه فارسی :
◄ ▼
(1.کلمه اوّل بلوچی2. کلمه
دوم لهجه ای از ...) قسمت(اوّل) پَپُک= خَـمَلـَک:◄دانه ی خرمایی که هنوز نارس است امّا اگرخورده شود مزه ی خوبی می دهد ونرم است. بــِـرات یا بـِـراس = بــِـرار ◄برادر وَپْـتـَه =خَوْتِه ◄خوابیده
است( فعل ماضی نقلی سوم شخص مفرد) شـُتـَی= رَوْتی: رفتی؟ دوم شخص مفرد ماضی ساده لـَکـُشانـْکی= لـَمُشاکی ◄سُرسُره بازی کـَهنـۏ/kahnöw/◄ کهنوج مَنـۏجــُون/manöwǰon/◄منوجان من = مُــو/ mo
/ (ضمیر اوّل شخص مفرد) بڃچارَگ / bёhčārag
/= نامُرا ◄ بیچاره؛ مظلوم نا : هُرْماگ= رَطـَب= ◄خرما دَرآتـْک= دَر یَـه:◄ ظاهرشد؛ آمد(فعل) نـَیاتـْکـَئ= نیَهْـتـَئ ◄نیامدی(فعل نفی) بڃگاه= پَـسینی◄
بعدازظهر؛عصر(قید زمان) اِدا /edā /= اِتِـڃ/ etёh /◄اینجا(ضمیر اشاره به نزدیک) وۏدا/ vöwdā / – آدا/ ādā / = آتِـڃ/ ātёh / ◄آنجا (ضمیراشاره به دور) پَگـّاه =بَـیُـوم◄صبح زود بیُـمی = امروز صبح زود نــَزانــُـن= نادونــُـم ◄نمی دانم(فعل نفی) لیوّار= پـۏهیل◄سِـپـِسْتون ؛ درختی گرمسیری(اسم ساده) چَه کارا کـَپْتـَه: ای کار کـَوْتـَه:◄از کار افتاده است(عبارت فعلی) گـُشـْنـَه= شُدیگ=
گـُژْنـَگ◄گرسنه(صفت بیانی مشتق) مَزَن = گــُزِر◄بزرگ(صفت بیانی ساده) بَچَلـَک=چُکـُّلـَک: چوکــَّـلـَـک ◄لات ولوت ؛بی سروپا جَوُهْنـُهْن=جُوانا ◄ جوانان اَگــُپْـتی= گـُوَشـْتی = گـُشـْتی ◄گفت(ماضی ساده) کاوار=کاپَر◄کـَپَر آلاچیق مانندی که هم رویش می خوابند وهم از سایه اش استفاده می کنند بـَچَک = یارو ◄پسر جَنِک یا دوهْتـَگ = بادوهْت یا بادو ◄دختر▼
اَدیسْـتیِ=دیسْـتی= دیتــّی◄دیدش(فعل با ضمیر متصّل) لـۏ̈طِـتی/löwŤetī /= اوَیـْتی/ aveitī/ یا وَیـْتی◄می خواست پڃسَری دَوْر = دَوْرپڃشیِ ◄زمانهای قدیم وگذشته وَهْدان/vahdān / =پڃـشـْتِـرُن/ pёhšteron/◄:▼ قدیما زمانهای دور وگذشته ها(قید زمان) کـَوْم و خڃشی/xёhšī /= قوم خـڃشی◄قوم وخویشی گـَپـّان = گـَپــُـون◄سخنان(اسم؛ جمع) گـُشُون: شین=
اَگــُـم◄می گویم؛میگــَم(مضارع اخباری) آتـْکـَگـُون:یَهْتـَگـُون=
یهتـَروم◄آمده ام(ماضی نقلی) کـَیْـتِـن =
اَیا◄می آید(مضارع اِخباری سوشخص مفرد) زانــَئ= اَدونی◄ می دانی؟
کـَـنـَگــَـتـَنـْتّ = اَکِـرْشــُن ◄می کردندیا داشتند می کردند ماضی استمرای ومستمر چَه تِریشـْتِنان = ای نـَریگون
= ◄ از بزهای نر شـَنِکان = کـْهْرَهُون◄بزغاله ها گــُلها و بـُـتـّه
های دستْ ساخته ازنخ گـُلْ مانند◄ پُلّ وسینْگار=
پُلـْپُلاوۏک َ پیرزالان= پـیـرَه
زالـُوهْـن◄پیره زنان مهمان = مِهْمُون چانـْگال= چَـنـْگال◄خرمایی که با نان درهم
مخلوط شده باشد نِشـْـتـَگــَنـْتّ= نِشـْـتــَرِن◄نشسته اند(ماضی نقلی سوم شخص جمع) مَردڃنان/ mardёhnān /=مَردُون / mardon / ◄ مردان گـُشُون=
بُگـُوم◄می گویم(مضارع اِخـْباری) مَرْدُونْ=مردان◄مردها(اسم؛ جمع)
جَنڃنان: زَنـُون=◄ زنان شَپْ= شـَوْ◄شب رُۏچان= رُۏزُون◄روزها اِنـْشپی= اِمْشـُو:◄ امشب شَپان= شـَوُن/ avonš /◄شبها آپْ= یاوْ◄آب اُشْتِر/ošter /=اِشْتِر/ شتر : ešter اُشـْتِران=اِشتِرُون◄شترها
لـَیْبان= گـُوازِیـُون= بازیها از آن چاهها◄ چاهُـون چَه آ چاتانْ= ای آ چاهُون گـُشَگایـِتـَنْتّ = اگـُفـْشـُن◄داشتند می
گفتند هَـنّی= هـَلا
◄حالا یَـکــَّــوا=سَـوایی◄فــُـرادا
= تک وتنها؛منظوربه تنهایی ؛ به .....
پرداختن
« بَلۏچانی زُبانــَـئ اوّلی سالْ رۏچ» 1)تـَوار و لذ ّتانی گــَـرد و هاکــَـه بلۏچانی گــُلڃن کـَنـْدَگْ پَه جاکـَه 2)بلۏچانی زُبان انـْگـَتْ نـَـمُرْتـَگْ جگرْ ، زانـْتِن ؛دلا؛ هِـزمَتْ نـَکـُرْتـَـگْ 3)بلۏچانی زُبانـَئ سالْ ، رۏچـِـن بیا مَرْچی غمان کــَمِّـڃ بـِسۏچـِـن 4)زُبان شَهْدڃن تـَهی اَنـْگـَتْ نـَمُرْتـَه بلــۏچانا
بَــلِــه دڃـما نـَبـُـرْتـَه 5)مَـنی نازڃن زُبان پَرْچڃ کـَبابـِنـْتّ دِلـــَـئ گــَپُّن پَدا هـَن بـڃ جوابــِـنـْتّ 6)بلۏچانی زُبانــَـئ سالْ ، گــَشْتـَه دلا شـَـیْرڃ دِگِه جَنجالْ ؛ گـَشـْتـَه 7)مَنی سَـنـْگـَتْ مَنی واجَه ؛ بیا تـَوْ وَتی
لـَـبْـزا بـِدَئ کـَمِّـڃ
وَپــا تــَوْ 8)بلۏچانی زُبان مارا تـَوارنـْتّ که بیگانـَگ شـُمَئ
لـَبْزان سُوارنـْتّ 9)بـِـبَر دڃما وَتی شَهْدڃن زُبانا پَه بیگانـَگ مَکـَن هِـزْمَـت !جهانا!! 10)وَتی لـَبْزان دلــَـئ چَمّانْ بـِدارت وَتی گـَپّانْ پَـه سَرْ چـَـمّان بـِـچارت 11)بلۏچانی زُبانـَئ سالْ ، رۏچـِن بیا واجَه دلا پَرْ وَت ؛ بــِسۏچـِن
ایّوب ایّوبی ◄ « پنجشنبه 26 /1391/11» « بَلۏچانی زُبانــَـئ اوّلی سالْ رۏچ پَه پَهْکڃن دۏستان و وبلاگــَئ
گِندۏک و سَنـْگـَتان مبارک بات » « نخستین سالگرد وبلاگ بلۏچانی زُبان بر بازدید کنندگان محترم ومعزّز مبارکباد» قالب شعر:مثنوی = شـَیْرئ کالب: دوکــَـش وزن شعر: مفاعیلن مفاعیلن فعولن شـَیْرَئ تـَوارْگال: لـَرهْ لارهْ لـَرهْ لارهْ
لـِرهْگــُو بحر= زرْ : هَزَجْ مسدس محذوف = هَزَج سَـئ سَهی سالْ رۏچ =
سالـْگرد شَهْدڃن زُبانا ◄ زبان شیرین وعسلْ مانند بیگانـَگ ◄بیگانه بـِـبَر دڃما ◄ پیش ببر؛جلو ببر هِـزمَتْ نـَکـُرْتـَـگْ ◄ خدمتش نکرده است پَرْچـِـڃ ◄ چرا
ناصر ومحمدسلیم پسند از : باهوکلات
شعری ازعبدالناصر پسند مَــنا اڗڃنـْتــَگ پَه گــُلـئ
دۏستـِیـا غمَئ تـۏکـا *
نـَگـیشّان انـْگــَت چَما جیڗَه هانـِیَـئ جنـْجالاں
وفائـی درچْک چـیـا بارڃن لیمـّران بیتـَّگ
من نالـَگایان که من دِرچْکئ سِسْـتـَگڃن ̈طالان وفا کسـِڃ که بــِکــَنـْت پـَر
کِـساس ، جفا هَـن پَه حدّ
نـَبـُرّی مهرَئ چـِنالا کــَسِـڃ چه هـُنـْـڌالان بـَرڃ یـڃ دوْرا گــَل یک کــَسـِڃ بـَرڃ
غمگین نــَزانـْت کــَسِڃ اِدا دنیایَـئ پَـنـْڌل و چالان نـَـبیتّ نڃـکڃـن کــَسا عُمْر و بد
نـَرَوْت زیتــّـا شـُتــَنـْت
قــُمْری و شادِه کــُتــَگ هَما ڌالان نــَکــُت وفا اِدا زَرّا پَه هِچ کــَسـا گــِنــْدَئ
که باز چَـمّ پَـدا کۏرنــْتّ په آتـْکــَگڃن مالان چَکــَرّ و بالی کپۏدَر بــِـدَئ مَنـا مِسْتاگ
وفائـَی نِـهـْرْ شـُتــَگ بــُرْزا بیا بــِدَئ حالان نــَزانان بارڃن گــَنـۏکِـن یــڃ ساریـا سارَت
یــڃ ناصری لبــْزانــَـنــْتّ
گۏن بـڃ سـَرڃن گالان
شعری ازمحمد سلیم پسند دبیر زبان انگلیسی:
کجاهِـنـْت حمّل و جیّند و چاکر و گــُوَهْرام
بــِچارَنــْت تا وَتی اۏبادَگانی احوالان کجا شتــَنـْتّ هَما شـَهْباز و تڃز پـَرڃن
شاهین
که زندگی کــُتــَگ آشۏب چــ̈طک و ڌالاں منــامَئ هَـمْـبَلـئ سُـسْتِڃن رَواجان اۏلڃـنـْتـَگ
اگــَه نه دل مَنی لۏ̈طــیـتّ کِه پَـچ بـِکــَنـْتّ
بالان کــَدیمّی دُژْمُنـان جـَه بیار و دۏستان تیمّار
پـَه زردَئ شــینا مَـزیر چۏ روانــَئ اۏبالان بلۏچان گـُوَشـْتـَگ که
تیّ دست پَه هَـرا نــَرَســیتّ گــَریـبـڃن کــُرّگــَئ واسْتــا هـَـن چــِسْت مَـکــَن
نالان کـُلـَئ سَـباهـَئ سمینــا تــَرا چَه حالِـڃ داتْ
گــُشـیتّ یڃ حالِـڃ که سرحال کــَـنــْتّ نه سرحالان والبته مولوی روانبدپیشـِّنی هم در باهوکلات متولد شد یادی از ایشان:
رسم الخط هاشمی چو دیدم / بیزار شدم
از این رسامت تحریف لغت نموده حتی / در اسم علم که شد علامت گر خدمت قوم این شد ای وای / بر وضع بلوچی از وخامت فردا که همی دهند تا حال / بر وضع فجیع خود ادامت
ayoob1399@gmail.com گستردگی
حرف(ڃ)درزبان بلوچی: (گـَپْسَر):حرف
(ڃ)مانْ بلۏچی زُبان (ڃ)مَه
بلۏچانی
زُبانا پُـلـّڃن
هَبَر:سخن گلْ صفت * گـُلڃن شَهر: شهرگـُلْ مانند * ماتڃن وَطن: وطن مادرْ مانند دیر:خیلی
دور** دڃر: دیروقت ** سیر:عروسی؛ ختنه ** رڃم: چرک زخم* سڃر:فردی
که سیر است وگرسنه نیست ** بیر:آذرخش** بڃـر: انتقام تـَوْ
کڃـن کـُت:توخسته شدی* چڃــر:زیر متضاد بالا * دڃم:صورت* بڃ چَمّ:بی چشم بڃکار:بیکار *
بڃــرَنـْد:کسی که فرزندی ندارد** بڃ نام:بی اسم ** نڃم:نصف یڃــران یا اڃــران
: ایران ** مَردڃـن: جنس مرد ** جَنڃن: جنس زن * آ جَـــنڃـن: آن زن
▼
(ڃ) علامت
اسم نکره در زبان بلوچی:مثال: مُرْگڃ
: پرنده ای ،یک پرنده ** مَرْدِڃ: یک مَرد جَـنِکـّڃ:دختری،یک دختر شَهرڃ: شهری ،یک شهر گـُلڃ : یک گل گۏکِڃ:
یک گاو **هَرڃ: یک خر*شِڃرڃ: یک شیر مَمِّـڃ: یک خرس * گـُرکڃ :یک گرگ اِسْتارڃ: ستاره ای * کــُچـکِڃ: سگی،یک سگ بانـْکـَلڃنـْکِڃ:
یک باقلا روستاها وشهرها** تڃس : روستای تیس ** بــِرڃس:روستای بریس نڃکشهر:
نیکشهر یڃت : روستای هیت کـُتڃـچ:
روستای کـُتیچ لِڃردَپْ:روستایی درآن سوی زَرّآباد زڃرْبانـْدات:روستایی درمِسْکۏتان بڃرمین:روستایی در اطراف کـُتڃچ پڃپ : روستای پیپ در لاشار یڃرانـْشهر
یا اڃرانشهر: ایرانشهر مڃنان: مینان درسرباز سڃـب
و سۏران: سیب وسوران در سراوان نامها: میرشڃر*میرشیر*گـُلْ شڃر* میرْبڃک*میربیک شَهـْبڃک:
شهبیک** مَهدڃم : مَهدیم مِڃد: کارگر دریا کسی که رزق و روزی از دریا حاصل می
کند لِـڃـرَه:
شتر نر** لِڃزْگ: آب دهَن آمڃن
یا هامڃن: فصل خرما اسمی برای مردان** یڃشَرْک
یا اڃشـَرْک:اسم درختچه ای است ؛ اسمی است برای
مردان ** شڃپ: درّه ** دڃمْپان: نگهبان :لقبی است برای
مردان تڃگ:تیغ** رڃک:ریگ** مڃتـَگ:بازارومنزل سڃنـَگ:سینه کوچڃنک:روستایی درنزدیکیهای هیچّان کڃچ وتـُربت:دوشهرند در پاکستان رڃکی: ریگی اسم یک طایفه ی مشهور بڃنگ :عسل کڃنگ :کینه وحسادت مڃنـَگ: فشردن وفروبردن وانداختن چیزی درخاک و گل و آب سڃـب وبـڃـد:وَشـِّڃن سڃب: سیب خوشمزه **مِـڃـتـَـگان:روستایی درسرباز یــِڃـرندگان:ایرندگان روستایی بین ایرانشهر وخاش نۏکڃـن جاهان : روستایی در نیکشهر بانـْـشِـڃـپْ:روستایی در قصرقند
اشعاری از مولوی روانـْبُدپیشـِّنی؛سَیَدزهورْشا هاشمی و شعیب جمالزهی خاشی مدیر وبلاگ دانشجویان خاشی مولوی روانـْـبُد پیشـِّـنی تولـّد: 1305 هـ . ش عُمْر : 63 سال * وَشّـڃـن وطنْ مَئ مَکُّران دائم بِباتـَئ کامـــــران * آباد
وسبزومَـــــــــــیْزَرَان هروَه تـَهی
نامـــــا گِـــــران * تیّ دِلـْجَمِڃـن گـَـ̈طـّ و گَــَـران گَپّاجَـنـَنْتّ گـۏن جَمْبَــــران * دِرّ و سَیادی
سَنْـــــــــگران تیّ کَــلـَّـگ ومَئ آپْسَـــــــران «تیّ کوچَّـگ ومَـئ کـَهْچَــــــران جُـگـْــــــروکــَلڃرکـۏنـَـــــــران شیرن تِرَنْتْ چَه
شَکـَّـــــران وۏشَــگ چِنـَـنْـتّ کِــرّ
و گُـــوَران * انسان ومرغ و
رَسْـــــتَـــران پـۏنْــچِـن چـۏ مـۏرا سُـرْسُرْان * ناچی گـۏنْ سَــوْت و زَیْــمُــران لُـنْـجـڃـن،
تَــیـاب وبَــنـــدران «بـۏجی گـۏنْ لـۏهـڃـنْ نَـنْــگَران ڌاچی گـۏن بـِڃ گـُوَمْسِـڃـن جُـڗان «سانـْـڌ چـۏ هَـمـا جــانـــاوَران «تـــیّ مــهـربــانِــڃـن مادران شیــردَیَـنْـتْ شِــڃـرگـُـلـّـُـڗان « ای مَـــکُّران ای مَـــــکُّران تی مَــ̈ط نَـهـِنْـتّ مازندران * وصفِت کَـنان دانْ
دَمْ بَران هِجْبَه مَباتـَئ
لیمُّــــــران * دنیاهَـئ کـهْـرڃـن سُرْسُران گَردونـَئ گَــَـشْت وچَـکَّـران * محتاج
مَباتـَـئ هِچْبَران جی مَئ وَطن مُلـْـکِ
کهن * هَـنْـچـۏ کِه ساهْ اَ نْدر بدن! تیّ پاریگِـڃـن وَرْنـا کـُـجَـن؟ * دریا دِلِـڃــن لشکرشِکَـــــن « کـۏهی پلنگ وکَــــــــــرْ گَدن شـَـیْر چه سَیَدزَهورْشا هاشمی وفات: 1356 هـ . ش پَـرُشـْتـَگان زارْ جـَتـَگ دۏشـی هاوَندَیْ دَرا پَرُشـْتـَگاں زار جَـتـَگ که تـُرْسڃـن تِرانگـیـّا واهـَگــَئ اَمْـبـارْ جـَتـَگ یارُکا شـالْ پَه بَـڌا کــُت و کــَمّڃ
ساری کـُتـَگ کـَیا شهر پَنـْجگور و کـَیا تــُربَـتـَئ
بازارْجَتـَگ نِیـادیــَّـنـْتّ لـَجّ اَگـان ، اَلـّما دلـرنـج نـَبـنـْـت
وَتی باریگــا شما گِـس؛ گِسـَئ آوارْ
جَـتــَگ پُلـّڃـن پردا ، پَـدا بـڃ
تانـْسَـرڃـن زِنـْدَئ بیگار ما وَ امْرۏزا گِهـڃـن واهَـگـَیْ
بیگار جَتـَگ هـــار و هـیــرّۏپ نـَمـَلـّـنـْتّ
رَگـامـی پَـرْمـّن کـَد گِرۏکان پَه گـُلڃن مۏسم و جۏهار
جَتـَگ یـڃ بَدڃـن هار یـڃ بَـدْ جاوَڗڃـن هـیرّۏپ گـُوَزیتّ انگرڃـن تـُرۏنـْگلان سـَد بَر چُــشڃن ̈طاپـار جَـتگ بـڃ اُمِـڃـتڃـن سَیـَدیْ اۏسـْت
زبْــرهڃـن رۏچـــا لُنج و کترڃـن شپـان سِـرتگـڃـن آوارْ
جَـتـگ بمبئی –
17 آپریل 1969 خاش ایران کوچک شعری از شعیب عزیز من کـَنان حَمْد و ستایش آ هُدای مهربان آ که حفظی کـُه یڃ ڌگارا شَه بلای یڃ زمان چۏ به سِنـْگان رَوَئ گِنـْدَئ تـَه باگان هَنار
گزیده ای از اشعار چند شاعربلوچ: 1.مولابکش پیک2.مسلم ارجنگ3.عطاشاد4.بهادرنادری5.خ.گ شعیب جمالزهی خاشی آزْمانْ مَئ دلْ تــُنــّیگِـن پَه تــَـهی ارْسان 1.مولابکش پیک 2 .مسلم ارْجنگ دل منی بُرْتـَگ اۏستـَئ اۏتاگا
گۏنْ زهیرانی شَهْپَرڃن شاگا مَرْچی کـَهی زَهیرانی کـَلـَم سازنـْت
پاکڃن رضوان گۏن جنـَّتـَئ باگا
ڌهْل گـُرَّنـْت مان شهرو بازارا
گۏن دَپْ چَرو سرّۏکڃن شـَـپَئ لاگا
کس نـَزانـْت ساهَئ تانـْجوَئ بـِراگا
شپْ چراگ؛ رۏکِـنـْتّ شَهـْکهیرانی
گۏن دریهانا بۏنـْگری پاگا
رُکّل گـَمْناکِڃن دلا اَرْمان
بزَّگڃن مسلم گۏنْ دیدَگان ارْسِڃـن
چَه مَکـَّها کارنـْتّ مِهرَئ مِسْتاگا 3.عطاشاد:
نبیتّ رۏچ یــڃ چَکـّاسَـئ شـَپْ پَه چارْ چـِراگ
من مُرْتـَگان پَه تــَهی مِهْرَئ ماهکانـَئ
نۏد
مَه یار په مـَنــی ادیـرَهـا ، مَه یار
چراگ
هُدۏکـَئ شَهْمْ هیالانی گِرَنـْد رُژنـَئ رۏک
چـِراگ دانـْکه یڃ کـَهْرڃن شَپـِنـْتّ تـَهارْ چـِراگ
نه بیت ما را ماں لـُنـْجڃن شـَپان پَکارْ چـِراگ بازْ تـُنـّیگِـنـْتّ
«
عطا » هماهِـنـْتّ مَنی رُژناهِـیَّـئ زنـْداپْ
هـَما که رَهْسَران بیتّ آسْگــُوار
چــِراگ 4. بهادر نادری آسمانا بـِچارْ
5.خ.گ مبارکی: آهی شـَرّ زانـْتّ دلْ پَه آهی شیرکنڃن لـُنـْـ̈طانْ بازْ تـُنـّیگِـنـْتّ آ وَتْ شـَرّ زانـْتّ مَنی چَمّ پَه آهی گِنـْدَگا کۏرنـْتّ و مَنی دلْ مُرادیگِـنـْتّ ماهِکانا وَتا سینـْگارْ کـُتـَگ چَه دۏشی مَـنی دل مُرادیگین نالِتـَگ، زارْ جَتـَگ من گۏن وَتی ربّـا ای ربّ پَرْچا مَنی کِسْمَتْ چـُشِـنـْتّ بڃزار چَه زنـْدا بوتــَّگــُن رۏچ و شَپْ مَنی کار هِکـَّگ و گرڃوگِـنـْتّ!! دل؛ مَنی تـَهارنـْتّ!! مِهْر، هِچْ کـَسَئ مَنی دلا نـَنِنـْدیتّ!! نزانان مَنی مِهر چیِّـنـْتّ؟ مهر آور کیـِنـْتّ؟ من کــَهی مِهرا هُدۏکان؟ گـُلئ بۏ چیــِّـنـْتّ؟ بلبل پَرْچـِیا نالـیتّ؟ شعیب جمالزهی:
من
بلوچـُـن و بلۏچ مَــئ افتخار
مَــئ بلۏچان مردمانـڃ هـِزمکار من بلۏچـُـن و بلۏچان
استوار مَئ زُبان هر بلۏچـَئ
افتخار من بلۏچـُـن و بلۏچ مئ دل و
جان مَئ بلۏچان
مردمانِـڃ مهربان من بلۏچـُـن و بلۏچ مَـئ جان و
تن مَئ بلۏچستان
منی مُلک و وطن من بلۏچـُـن و بلۏچ مَـئ لاله
زار مَئ بلۏچستان
سرای سبزه زار من بلۏچـُـن و بلۏچئ دۏستار
هر وجب شـَه یڃ ڌگارَئ غمخـُوار من بلۏچـُن و
بلۏچانی دَوار
مهرئ هـَنـْکڃنِن ودۏستڃنـَئ
لوار (من بلۏچـُـن و شه
بلۏچ می
انتظار متـّحد بوتـُّن گۏن هـَن تـَه
رۏزگار) من بلۏچـُـن و بلۏچی دردمند
که نـَداران پشتِـبان شـَه هر گزند من بلۏچـُـن و مَـئ بلۏچا
فکرمند مئ بلۏچستان
چۏ پڃشرَپْـتـِڃ بـِکــَنـْت من بلۏچـُـن و بلۏچان استوار مئ زبان پَر هر بلۏچـڃ افتخار
سید هاشمی زَهورْشا وفات : 1356 هـ . ش شَیْرڃ چَه 34 یا 35 سال پڃـش کـُلـَّئ لـُﮄ ُّوکڃن پَری
شعرامروز شعری از شاعر جوان و امروزبلوچستان
ابتدا اشعاری از شاعران ؛ وبلاگ نویسان جوان و معاصربلوچ استاد آبیار واستاد جمالزهی
ارسان
منی/ شهبـڃک آبیار رۏ زَردیْ
تـَهـنا نشتـَگـَن مَـرگـَیْ
هَـیالان زُرتـَگـَن پـِڃشی هَـما
زهـر و تـَران ارسُـن په
چَـمّان آتکـَگـَن مَجگ و
سَرُن مۏرڃنتگن رۏچ و
حِسـابانی مُجـان سَـری مـودانـُن
کۏتکـَگن حۏن وارسُـن مه
جُشتگن چه هَر گوَرا
سررتکـَگـَن بازڃـن گـَمان و
گرڃـوگان چـِـ̈ط ّ و سَـرُن مَـنـتـَگـَن جَـوْهَـر
رَگانی بَدْتـَگـَنت تـابـی چه
پـادان گـِپتـَگن زۏر
نـَزورَنت دست منی پـِـنـْچـان
جـانـا سِـنـدگـَن الله
مَـنـی سُبحـان مَـنی مَـعـبود
تـَیَـه مَـن بَـنـدگـَن یـَکی
تـَرا زڃـبـدار کـَنت جُـمله
تـَمامـڃـن گـِنـدَگـَن یَـکی لازُم
سۏچیت مَـنا پُـپ و جِگـر مه
گـِرَدَگـَن شَهبڃک په تـو
دیوانـَگـِن تـَهی
حُکـما نا زنـدَگـِن چهبار،26/08/91شمسی شعر دوم از شعیب جمالزهی مدیر وبلاگ دانشجویان بلوچ خاشی: بلۏچان
کشورانی جَمَّرانـَنـْتّ نگه دارۏک کـُلـِّڃن سنگرانـَـنـْتّ بلۏچ یار
کـُلـِّڃن
سرورانِنـْتّ گـُلڃن نامی
کتاب و دَپْـترانِـنـْت بلۏچان شڃرَه مَردڃن مردمانـَنـْت بلۏچان
سنگر، پرۏشَنـْت؛
دُژْمُنانی مَیارْجَلـَّنـْتّ کـُلـِّڃن مردمانی بلۏچان
سنگر، پرۏشَنـْت؛
دُژْمُنانی آ/ā/: آن ،او جمله: آ شُت ،آ پَس سَهْرڃنَگ: /sahrëhnag/ آرام و ساكت كردن كسي كه مي گريد اَناگه :/anāgah / ناگهان آرْت :/ārt / آرد جمله : برو آرْت
بيار اِشْتاپ:/ eštāp/ عجله جمله : اِشْتاپي
كُه آباد:/ ābād /
سرسبز، آباد اَرَّگ :/ arrag/ ارهّ جمله : ارّگا بُرِّتهَ كُكُّر:/kokkor/مرغ ماده كُرۏس:/koröws /خروس (اس) پِنْجرو:/penǰorū/ قفسه
مرغ،قفس كراركرار:/karār karār/ آهسته آهسته ، يواش شَڃكِـن :/šëhken/
با آن خمير به تنور مي زنند پُلّ:/poll/ گل, شكوفه گل اِزّت :/ezzat/ عزّت ، اسم مرد پيشّ:/ pīšš / برگ درخت خرما يا درختچهٴ داز زَرّ:/zarr / پول جمله : شُتَه
زرّ كاري سڃربَنْت :/sëhr bant / سير مي شوند آريگ :/ārīg/ لثهّ
جمله :آريگي سُهْرَن تاوان :/ tāvān/ خسارت جمله: تاواني دا لۏ̈طگ/löwŤag / خواستن آش:/ āš/ دندانهاي بزرگ آخر جمله:آشي دَركُه هَنْكڃن:/ hankëhn/ محدوده، جايي براي آب كشي
جمله:مَيْح هَنْكڃنا آتْكه كاپَر:/ kāpar/ چيزي شبيه آلاچيق و اتاق درباز رۏدَرات:/ röwdarāt/ مشرق،
محل طلوع آفتاب ̈طڃل :/
Ťëhl/ روغن سرجمله ، ̈طڃلي سَرا مُشْت مَزنڃـن:/mazanëhn
/ بزرگ
جمله: مزنڃن دِرَچْك كِبْلَه :/keblah/ غرب، مغرب، قبله جمله: كِبله كُجُنْگِرِن؟ وُۏدا:/ vöwdā/ آنجا جمله: وُۏدانِشْتَه آبادي :/ ābādī/ سبزه
زار ،روستا پَزّۏر:/ pazzöwr/
چاق در مورد حيوان به كار مي رود اَپْتار: /aptār/ كفتار پُز:/
poz/ تكبّر،كبر، غرور جمله: پُز دَيَگـَـيْن دَسْماز:/ dasmāz/ وضو دَزْماز:/ dazmāz/ وضو جمله: دَزْماز گِرَگـَـيْن مان بيتّ:/ mānbītt/ داخل شد ، وارد شد
ابتدا اشعاری از شعیب جمالزهی مدیر وبلاگ دانشجویان بلوچ خاشی:
بلۏچستان مَنی جاه و مکانِنـْت بلۏچستان مکانڃ پَرگـَریبڃن
واجَهانِـنـْت بلۏچستان مَنی لۏگ و دَوارنـْت بلۏچستان گِسڃ وَشّڃن پَر
واجَهانِنـْت بلۏچستان هَما مُلـْکڃ که هر دَم هما هُشْکِڃن ڌگارنت و بله با
صفائِنـْت بلۏچستان اِسْتارڃ که شـَپْ رۏچ چۏ ماهڃ چارْدَهی رۏشنائِنـْت بلۏچستان هَما مَچِّــڃ که سالا په هر فصلـَئ تـَها هـَنـْچۏ چابُهارنـْت بلۏچستان هَما مُلکڃ شـَه یـڃرانْ که نامی هـَنـْچُش یڃرانـْشَهر ڌگارنـْت بلۏچستان مَنی وَشّڃن وطن جان خُواش و تفتانْ هـَن عجب سر فرازنـْت بلۏچستان مَرْزدار غیّورْ مَردان سراوانی که دینـْدار و با وَقارنـْت بلۏچستانْ بُنـْگڃجی زاهدانِنـْت هَما دُزّ آپ و شهر حافظانِـنـْت بلۏچستان مُلـْک شڃرمردان چۏ نڃکشهرَئ مردمان بـڃ
ریائـَنـْت بلۏچستان منی لۏگ دوارنـْت بلۏچستان گِس وَشّڃن مردماننت ای خدا پهکان کنـَـنـْت شادی من کــَـنان گِلـَگ و زاری من پیادگــُـن و پَهْکان سُوار من هستُن شاعرڃ تازَه کار هر کــَـسا که سَیْل کـَـنان چَهْر کــَـنْـتّ وَتی دَوْر بَـرا کـَـنـَـنْت گِلـَگ و بیداد شــَه رۏزگار گردان پَه یکـّڃ پدا که کـَـنْـت مَنا رَهْـنِمایی ای خدا تـَوَئ مشکل گشای گـُرا مکن گۏن من تــَه وداع که سَکّ هَسْت و بـڃ پشت و پناه گران سک تیّ طنابا تـان بیاوان تیّ کنارا وا خدا گــُوار شَه تیّ رحمتا تان بیَـنـْت سڃراب تیّ بندگا گـُلبانو:/ golbānū / اسمي براي زنان گـُلـْپَري:/ golparī / اسمي براي زنان گـُـلشڃـر:/golšëhr /
اسمي براي مردان گــُلــُك:/ golok /
اسم مصغّر گل خاتون گـَنجاتون:/ganǰātūn /
اسمي براي زنان گـَـنْجَل :/ ganǰal / اسمي براي زنان گِهْنيچّ :/ gehnīčč / اسمي براي زنان لال گـُل:/lālgol /
اسمي براي زنان لالاتون:/ lālātūn /
اسمي براي زنان, لال خاتون لـَشْكري:/laškarī /
اسمي براي مردان لـَشْكو:/ laškū /
اسمي براي مردان لـَشو:/
lašū / شُل و ول لوجَّر:/ lūǰǰar /
اسمي براي مردان ماهاتون:/māhātūn/
ماه خاتون ماهُك:/ māhok /
اسم مصغّر ماه خاتون مُشْكُك:/ moškok/ اسمي براي زنان مَلِك هاتون:/malekhātūn / اسمي براي زنان مَلـَنگ:/malang / اسمي براي زنان مُلوكّان:/molūkkān / اسمي براي زنان مَهْجان:/mahǰān /
اسمي براي زنان مَهْبانو:/mahbānū /
اسمي براي زنان مَهْدڃم:/mahdëhm /
اسمي براي زنان مِهْرْاتون:/mehrātūn/
اسمي براي زنان مَه گـَلڃن:/ mahgalëhn/ اسمي براي زنان مَه گَنْج :/ mahganǰ / اسمي براي زنان مَه گۏنَگ:/mahgöwnag / اسمي براي زنان ميّا:/ meyyā/ اسمي براي مردان ميرشڃر:/ mīršëhr / اسمي براي مردان ميران:/
mīrān / اسمي براي مردان ميردُرّ:/ mīrdorr/
اسم براي مردان ميردۏست:/ mīrdöwst / اسمي براي مردان ميرزُك:/ mīrzok/ اسم مصغر ميرزا ميركمْبر:/mīrkambar /
مير قنبر ميرگِنْد:/ mīrgend/ اسمي براي مردان نازَل:/
nāzal
/ اسمي
براي زنان نازهاتون:/nāzhātūn /
اسمي براي زنان ناگُمان :/nāgomān / اسمي براي مردان نوربَكْش:/ nūrbakš / نوربخش اسمي براي مردان نڃكي:/ nëhkī /اسمي براي زنان هاتُك:/ hātok / اسم مصغّر عاطفه يا خاتون يارُك:/
yārok/
اسم مصغّر يارمحمد ياكوب:/yākūb /
يعقوب ياكوت:/yākūt / ياقوت
Ď/ اسمي براي مردان āhok/ڌاهُک بۏهڃر:/böwhëhr/ اسمي براي مردان زمان:/zamān/ اسمي براي مردان زَهْري: /zahrī / اسمي براي مردان زڃبا : / zëhbā/
اسمي براي زنان زيتون:/ zeitūn / اسمي براي زنان ساره:/ sārah / سارا سالـُمي: / sālomī / اسمي براي مردان سَداپ :/ sadāp / اسمي براي زنان سَدگنج:/ sadganǰ / اسمي براي زنان سَكي داد:/sakīdād / سخي داد اسمي براي مردان سَهْتي:/ sahtī / اسمي براي زنان شاهاتون:/šāhātūn / اسمي براي زنان كادِربَكـْش:/ kāderbakš /
قادربخش كلـَمْپُر:/ kalampor / اسمي براي زنان كڃچي:/ këhčī / اهل كيچ شهري در پاكستان گاجي :/ gāǰī/ اسمي براي مردان گِرانُك :/ gerānok / اسمي براي زنان گزابـِڃـك:/ gazābëhk/
اسمي براي مردان گـُلاتون: / golātūn /
گل خاتون گـُلام كادر:/ golāmkāder / غلام قادر جَتّو :/
ǰattū / اسمي براي مردان چِگِـردي:/čegerrdī/
اسمي براي مردان دوشَل:/
došal /دوشنبه اسم مصغر براي مردان راهي:/
rahī / اسمي براي مردان زَمُك:/ zamok / اسم مصغّر براي زمان (مرد) شاري:/ šārī / اسمي براي زنان شَـدْري:/šadrī/
اسمي براي زنان كاسُم:/kāsom /
قاسم
*********************** شعر: من پَـرْ بلوچستانْ گــُـلِڃن
نالان چۏ مُـرْگِڃ بلبلڃن
اَرْسُن مان چمَّـنْـتّ گــُـلگــُـلڃن
گـُـوارَگــَـنْـتّ چۏ تـُـرۏنْگــَلان
هَـنْچـۏ که بلبل پَرْ گـُلا عاشِکْ پَـر آ گلڃن شَکّلا
ناچی پَه سَوْت و زَیْمُلا
من پَرْ گِـیابِڃن مَکــُّران
بلبل گلئ عِشْکا زَریتّ
مجنون په لیلی تـَـلـْـوَسـیتّ
سَـسیّ پَه پُنّوها مِریتّ
من هَـنْ پَه لاشارَیْحْ دَران
هَـنـْچۏ مرید پَرْ هانُکا
عزّتْ پَه ماهڃن مَیْـرُکا
شهدادْ پَه نازڃن مَهْـنـُکا
من هَـنْ پَه کِڃچَئ آپْسَران
عاشکْ بـِبـیـتـُّن یَکـْـبَرا
شیرینـَئ نازَهْکِڃن سَرا
من هـَنْ پَه سربازَئ شَمان محمود سلطان مردَئ وَڗا
وُۏدا مان
غزنینـَئ دَرا
چۏن بوتّ ایازَئ هاتِرا
من هَنْ پَه جالـْکــَـئ کـَـهْچَران
هَنـْچۏ که شاهَئ
ذوالفقار
اسلامَئ واسْتا بڃ کــَـرار
بیتـَّگ مُدام در گیر و دار
من هَن چۏ تِڃسَـئ بلبلان
هَنـْچۏ که کـَمْبَرْ
زَهْمْ جَنِڃن
دۏدا و
بالاچْ مردْ وَڗَڃن
وُۏت همّلـَـت
پُرْ تـَـوْکـَلڃن
چۏ دادشاه پُرْغیرتا
گِڃشتِـرْ پَه ننـْگ و کــُـنَّـتا
من هَن پَه بــِنْـتـَئ نیلـّگا
کـَـوْل و کرارَئ دارَگا
لاشارو چانْپ و آهُران
کـَهْدڃم و زڃد وکـَهْچَران
پَهْرَنْـت په گنْجڃن مَکــُّران
پَـنّـۏچ و دلگانـَـئ کِـشار
گۏن
شوهرانی گیرو دار
گۏنَـنْـتّ
لطیفڃن چَمْ خُمار
زنـْدَئ تمامڃن جاوَڗان
بُمْپور و پَهْره پِــِـرَهْ گـُـوَرڃن
گۏن عالمان
نامْ آوَرڃن
سانْـڌڃن سَران دانشوَرڃن
وَشَّـنْـتّ مانْ پڃشی بارَهان
واش و گِیابڃن زاهدان =واش:خاش
کۏها بـِگِـر
دان که لـَـدان
سبزو چَراگــَـنْتّ هر زمان
سربازَئ دِلـْبۏدڃن دَمَگ
گۏنْ گــُوَرْم
و بَگّ و رَمَگ
نامی زَرانِـنْـتّ هرکران
آ نیبّگ و وَشّڃن اَنار
زیتون و مۏزئ کِـشار
انبانی هـپْت رنگڃن نِگار
وۏمان کـَـنْـتّ
دل هر دَمان
راسکْ مَـئ هزار گنجڃن وطن
جی باتْ تئی دشت و دَمَن
تئی باگ و باگات و چمن
یڃرَنْتّ تـَـئی
بڃهَـئ نشان
بُرْزڃن بگابَـنْـدَئ
دَران
گـُواتْکـَـشّئ سارْتڃن سَـرْزهان
کـُوَهْنڃن گِدار و کُه گـُوَران
باگِڃن کـَـسِرکــَـنْـدَئ
بُگانْ
گۏن کـَهْن
و آپ و نیبَّگانْ
مِڃتاپ و
بست و کیلـّگانْ
دانشور و سانـْـڌِڃن سَران
مهمانْ نَوازڃن واجَهان
بنت و توتان و مُهْمَدان
تانْ کاروان و کِـبْـلـَهانْ
باگِڃن جَگینـَئ
مِهْتـَران
آ بَلـَّک ودشت و نِگـُوَر
آ کیر و بیر و سنـ̈طئ سَر
دانْ باهُوَئ چَتْرڃن چـِشانْ
جی مکّرانْ باگیچَهڃن
جی مئے گـُلڃن ڌیه و ڌگار
سبز آوَرڃن کشت و کِشار
جی باتْ تئی نام و تـَوارْ
باتئ نَمیرانْ درجهان
سرحدّا بـِگِر دانْ زِرْگـُـوَرا
سڃبی بــِگر دان گـُـوادَرا
هُزْدار دانْ که رۏبارا
من گام په گام تئی نَـدْرْبان
من تئی سَرا کـَـوْلیگ بان
هَـنـْچۏ که هَنْـبۏهِڃن بهار
هنچۏ که نۏگــَجْگڃن چنار
هنچۏ که بانۏرڃن اَنار
باتئ مُداما گنگـُلان
دنیاهَئ چَهْر و گردشان
گۏن تـَـوْ
مَدَت باتْ جَلّ وشانْ
گـُوارتْ مُدام تئی هَلـْکــَوانْ
اللهَـئ گـَـنْجڃن رحمتان
من مکرانـا سُـوالڃ کــُـتـَگْ
کــَئ چۏ تـَرا بَرا بدْحالْ کــُـتـَگ
تئی شوکتی پامال کتگ
شیرین و شهدڃن جاوَران
جی سرْبلندڃن مکران
کربان پَه تئی دشت ودَران
تئ بَنْدَرات و مَرْکـَـبان
جی مکــُّران جی باتْ تــَـرا
تـیّ مَیْزَرو مسکینْ دَرا
گنجڃن تــَیاب و
ساوَڗا
تـَوْ همّلئ سبزڃن زرئ
گوهرام بُرزڃن خیبرۓ
میرانئ مُهْرڃن سنگرئ
تــَوْ زَهْم جنانی بُنْـدَرَۓ
سانڌانی کوهنڃن دپتـَرَئ
شڃرانی هـَـنْکڃن و دَرَۓ
کـُوَهَـنْـتّ تئی رَزمی جوان
دۏستئ مَنا جوابڃ بـِدَۓ
یا وَشّڃن مِسْتاگی
بـِدَئ
یا گـَمْزَوَڃن حالڃ بـِدَئ
کمْ زانـَگ و جَوْرین بَدان
بدواه و بَدڃن همساهَگئ
̈طکّ و درڃن بَدْ واهَگــَئ
نه که دِرچْکی ساهِگـئ
یکــِّـڃ بِـساساریتّ دَمان
بَدْواهْ پَـچڃ چُـش کـَـنـَئ
قهرئ شرابا نۏشْ کـَـنـَئ
رُۏکْ کـَـنۓ
موجـِڃن دلان
بدواه دلا بیدار بـِکن
وابا دمانِڃ سارْ بـِکــَـن
هڃلانْ بدڃنانْ گارْ بــِکــَـن
تو مکــُّرانَئ پُسَّگــَۓ
میرڃن بلوچئ
واهَگـَــئ
مَرْچی حکیم وُۏمان کـُتـَگ
زَپْتڃن زَهیران
هارْ کـُتـَگ
بڃ پردگی
کوکـّار کــُـتـَگ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ليلو ليل كــَـنان بَچّـيگـا
ليلو ليل كنان يَچيگـا گِـهـْـتِـرڃن لـيلـُکـا پَــه تـَوْ سـازڃــنـان
ليلو ليل كنان بَچّـيگـا پَـه شــيـركِــنـڃـن گـالاں واپــِـڃــنـان
♥ مَـرْچی دِلانْ
شادانْ کــَـنِـت * مِهْـرَیْحْ گــُلانْ کــُرْبانْ کــَـنِـت ♣ پُـچّ و گــُـدانْ نـُـۏکِڃـن کــَـنِـت * وَشْ بۏهِـیانْ جانا جَـنِـت ♥ مُچْ کِڃنگان؛ وَیْـرانْ کــَـنِـت * زَرْدڃن گــُلانْ گِـنـْدانْ کــَـنِـت ♣ عـیْدِن مَنی عـیْدِن تــَـهــی * رۏچْ هـَنْ مَرۏچی سَمْـبَهی ● مَـرْچی دِلانْ شادانْ کــَـنِـت * مِهْـرَیْحْ گــُلانْ کــُرْبانْ کــَـنِـت ♥ عـَیـْدی گــُـل
وپُلانْ بــِـیار * مَرْچی بــِچــِن مِهْـرَیْحْ کِشار ♣ نازڃن جوانـــانــا بــِچار * شیرنْ تِـرَنْـتّ سُهْرڃـن انـار ♥ عَــیْـدِن مَنی عَــیْـدِن
تــَهــی * مَرْچی غــَمَــیْحْ دلْ سَـمْـبـَهی ● مَـرْچی دِلانْ شادانْ بــِکــَـن * گـُۏک و پَـسانْ کـُـرْبانْ بــِکــَـن ♥ همساهِگانْ رازی کــَـنِـت * پاکِڃن دِلا کازی کــَـنِـت ♣ مَـرْچی غمانْ تالانْ کــَـنِـت * یادڃ گـُـلِڃن سالانْ کــَـنِـت ♥ مَـرْچی بَـدِڃن چَـمّانْ بــِدار * عَـیْـدِن گــُـلِڃن یارانْ بــِچار ♣عـیْـدِنْ مَـنی عَـیْـدِنْ تــَهی * رۏچ هَـنْ مَـرۏچی سَـمْـبـَهی ● عَـیْـدِنْ مَـنی عَـیْـدِنْ تــَهی * مَرْچی
غــَمَــئ دلْ سَـمْـبـَهی ( یــِڃ مَزَنِڃن عید پَه
تمامِڃن بــِرات
وگــُهارانْ مُبارکْ باتْ ) ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ◄ توضیحات کلمات▼: ● مَرْچی دلــَئ غمْ سَمْبَهی◄: امروز(روزعید) دلِ غم خودش را آراسته می نماید ●بــِچار= تماشا کن ■ گِــنـْدان کــَنِـت =تماشا
نمایید ◄هَـنْ=هم ● کازی= قاضی■ رازی= راضی ● مَرْچی= امروز ♥غمَـیْحْ دل= غمَــئ
دل◄کلمات دواملایی= دل غم چابهار: 91/8/1آبان ماه = ذیحجّه
دیـرْگِـنْـدْ/dīrgend/دوربین
نظامی ؛ تلسکوپ یاغیره ماهیـگ/māhīg/ ماهـی شِـپڃن سُهْـرْ(šepёhnsohr)
طلای دست
نخورده که طلاسازوزرگر آن را دست نزده باشد. بَــتــَـل: شِـپــِڃـنْ سُهْـرَنتّ و پَه دَپا پــۏلِنگ نبَـنْـت لانْچّ/lānč/ کِشتی متوسط
مِـڃـل کشتی بزرگ ̈طاسِنی/Ťāsenī/سنجاق وَژْگــُواتْ/važgovāt/ کـولِــر سارْتْ آپْ(سارْتاپ)/sārtāf/ یخچال؛روستایی
در بلوچستان آرْت/ārt/ آرْدْ اَپْــسْ/aps/اسب رُۏژِنا/rӧwženā/ روشنا آپـانْ
بُـڌّو/āpānboĎoo/ /مرغابی بَـنْدیکّ /bandīkk/
نخ کــُـتُبْ/kotob/جنوب /رۏدَرآتْکْ/rӧwdarātk/مشرق؛ محلّ طلوع پَنڃـر/panëhr/ پنیر
رُۏنِـشْـتْ/rӧwnešt/ مغربْ گــُـلُـپْ/golop/ لامْـپْ سَبَکْ جا/sabakǰā/
مدرسه سَـبَک/sabak/ درس
سِنْکِـلْ/senkel/
دوچرخه اِسْتارْ/estār/
ستاره چَـمْـپَـل=سرپایی / čampal/دَمْ پایی پِـڃـژْدارۏک/pëhždārӧwk/ تلویزیون کـُـرۏس/korӧws/خروس آهوگ/āhoog/آهــو کاکــُـرۏس/kākorӧws/سوسک=تاتۏر کِـتْل/ketl/قوری مُدیر/modīr/معلّم؛دبیر؛آموزگار مُـشْـکْ/mošk/
موش هیکّ/
خوک؛ هـوکّ/hīkk آپْزُپدینام؛پمپِ آب-آپْزانْتّ:مهندس آب /āpzopp/ آپْجَلّ:استخر؛ تالاب مَرْچی/marčī/امروز؛مَرُۏچی
سۏچاکو/sӧwčākoo/مورچه
ای سیاه بانیش زهراگین و
اندکی چاق(مِدْروک)
نَگــَـن/nagan/ نان
گـُوات کــَـشّ/govātkašš/ پَـنْـکه ؛ قلّه
ای معروف
دَندِسْـکْ/dandesk/زنبورزردرنگ
گــُـدْ ساپْ کــَـنْ/godsāpkan/ اُتــو
گـُـوَمْزْ/govamz/زنبوری بانیش زهرآگین به رنگ مشکی
و قهوه ای(گۏدِر دربلوچی سرحدّ)
کــُچِک/koček/سگ کــُـچْک/kočk/صـدف
تِـرَشْت/terašt/ قایق
کــَـلَمْ/kalam/ مداد؛خودکار ؛
نَیْ وغیره
شادی/šādī/ میمون
جِنْـگ/ǰeng/ گنجشک(جوشْک)
کــُـلی/kolī/بلبل کــَـپُـۏدَر/kapӧwdar/ کبوتر
اَنْگیر/ angīr/
انگور / / وارڃنَگ:/vārëhnag/ خوراندن (مصدر)
هُدۏناك:/hodöwnāk/
خواهنده، آرزومند،متمايل(صفت فاعلی)
نُگـْرَه:/nograh/ نقره(اسم ساده.مفرد)
تِـلاه:/ telāh/ طَـلا(اسم ساده.مفرد.غیرمشتق)
زَهْم:/ zahm/ شمشير جمله: واجَه زَهْم جَنڃ بيتّه
دست دڃـم:/ dastdëhm/ وضو ، دستشويي كردن
شِڃلابڃـلا: /šëhlābëhlā/ ولخرجي(حاصل مصدر)
گـُـوَزَگ:/ govazag/ عبوركردن( مصدر)
آپْ رِڃچَگ:/ āprëhčag/ آب ريختن(مصدر )
شُلـُـنْچَگ:/ šolončag/ از راه بيني مايعات را فرو بردن (مصدر)
دَپارْ:/ dapār/ لقمه جمله: دَپاري دَپا
كُه
دست آپ :/ dastāp/ کنایه ازوضوگرفتن و رفتن
به توالت
جمله : كـَـدي دست آپي كُه؟
چُـكــُـرَّ گ:/ čokorrag/ ريزش آب و صداي آن(مصدر)
گـُـراب:/ gorāb/ هواپيما يا كشتي(اسم ساده .مفرد.غیرمشتق)
لاپي پُرِّن:/ lāpī porren/ کنایه ازاینکه حامله است
ماهِگن:/ māhegen/یعنی آبستن و ماههاي آخر زایمان
حیوان است
آپُس:/ āpos/ آبستن
جمله: پَس آپُـسْ
بيتّ.
آپْـسَر: /āpsar/ اميد و جايي داشتن براي توقّـف يا خوردن و نوشيدن
آپَـيْح سَر:/ āpei
sar/ اوّل وابتدای آب رودخانه و...(مضاف ومضافٌ اِلَـیْـه)
واداپ:/ vādāp/ خورِشْـت(اسم.مرکّـب.غیرمشتق)
جمله : واداپان سۏر مَكـَـن
سۏرڃـنْ آپ:/ söwrëhnāp/ آب شور(موصوف وصفت)
سۏرڃن ماهيگ:/ söwrëhnmāhīg/ ماهي شور>>>>:(موصوف وصفت)
آپْـشانْك:/ āpšānk/ آبشار
رِچُـۏ كڃـن آپ:/ rečöwkëhnāp /آب ريزنده و آبشارْ مانند
كونْـزّ گ:/ kūnzzag/ كوزه(اسم .ساده.معرفه.غیرمشتق.مفرد)
وُۏكِـڃـن:/ vöwkëhn/ جايگاهي براي استفاده و
برداشتن آب
آپْـشـُـۏن:/ āpšöwn/ آبراه سِيادي كـَـن:/ seyādī kan/ قوم وخویش ميشه ، وارثي
ميكنه
سَياد:/ sayād/ صيّاد، شكارچي (صفت بیانی ساده)
كاه وكديمّ:/kāh o kadīmm/ علف ، علوفه
تام:/ tām/طعم
جمله: تامي وشّ نَيَت
رُدَ گ:/ rodag/ رشد كردن (مصدر)
دَلْوَتْ:/dalvat/ حيوان اهلي
جمله: دَلْـوتي
وَيْـل كـُـتَــن
پِڃـداكِن:/ pëhdāken/ دارد مي آيد(فعل مضارع مستمرّ)
جُهْــل:/ ǰohl/ عميـق ،ژَرْفْ(صفت بیانی ساده)
جمله: دريا جُهْــل
و مَـــزَنـَــتْ تاجي:/ tāǰī/ اسمي براي مردان و زنان
جاپَـر:/ ǰāpar / جعفر
جانْ گل:/ ǰangol / اسمي براي زنان
جلالْ هان:/ ǰalālhān / اسمي
براي مردان
جَـمادار:/ǰamādār /
سرگروه ؛ سركارگر
جمالي:/ ǰamālī / اسمي براي زنان
جَمُك:/ ǰamok / اسم مُصغَّر جميله
جُـمَلـُـك:/ ǰomalok / اسم مُصغَّر
جمعه
جُمّا :/ ǰommā / اسمي براي مردان
جُمَّل:/ ǰommal / اسمي براي مردان
چارُك:/ čārok / اسم مُصغَّر چهارشنبه
چُـۏ̈طا:/ čöwŤā / اسمي
براي مردان
دادل:/ dādal / اسم مُصغَّر
دادرحمان
دادلله:/ dādallāh/ اسمي براي مردان
دادِڃـن:/ dādëhn/
اسمي براي مردان
دُردانَه:/ dordānah/ اسمي براي مردان
دُرَّل:/ dorral / اسمي براي زنان و مردان مُصغّر دُرنازيا
درمحمد
دُرْناز :/ dornāz/ اسمي براي زنان
دُرْهاتون:/ dorhātūn / اسمي
براي زنان
دِرَهْچُـك:/ derahčok/ اسمي براي مردان
دلگـُـۏش:/ delgöwš/ سرگرم
دِلْمُراد:/ delmorād/ اسمي براي مردان
دلْوَشّ:/ delvašš / اسمي
براي مردان
دُۏدا:/ döwdā / اسمي براي مردان
دۏزْمَهْمد:/döwzmahmad/اسمي براي مردان
دُۏستُك:/ döwstok / اسم مُصغَّر
دوست محمد
دُۏسْتَـل:/ döwstal / اسم مُصغَّر
دوست محمد
رازبي بي:/ rāzbībī / اسمي
براي زنان رِنْـدُك:/ rendok / اسم مصغّر رند براي مردان
رَهْچار:/ rahcar / منتظر
ردياب
رَهْگـُـوَز:/rahgovaz / عابر
رۏزُك:/ röwzok/ اسم مصغّر روز
خاتون
زَرَك :/ zarak / اسمي
براي زنان
زَرُك:/ zarok / اسم مصغّر
زرخاتون
زَرْگـُـل:/ zargol / اسمي براي زنان
زَرْهاتون:/ zarhātūn/ اسمي براي زنان ڌ اچیگ / / شترماده
ڌ ۏڌ//پوست ومشک خشکیده بودار
ڌ اشۏر//
هیاهو
ڌا کـو / / خطرناک ، صندوقچهٴ
مسی
ڌ
ڃک //
زن پیر
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
بڃ سر : بی سر یڃـرانْـشهر: ایرانـشهر
نڃـکْـشهر: نیکشهر بڃـر:انتقام بیر: ﺁذرخش
یـڃـد: عرق کـۏر : نابینا
من کڃــن کُــه : خسته شدم
پــۏنی وا : خرمای پوسیده خورد
سڃــر: ضدّ گرسنه د ڃــر مــڃــنْ نــڃــم: نـیم
چڃــر زڃــر شڃــر: شیر
سـۏر: شور زۏر: قدرت مـۏر: مورچه رُۏژِنا/ rӧwženā
/روشنا؛روشنﺁبو/ᾱ boo / نوعی درخت خرما درمکّران
ﺁپْ / .ap / ﺁب آپان/apan.ᾱ / ﺁبها
ﺁپْـدسْت / apdast / وضو
ﺁپْـرِچ / aprech.ᾱ / ﺁبشار
ﺁپُس / apos.ᾱ / ﺁبستن؛حامله
ﺁتْ / at.ᾱ / ﺁمد (گویش
سرحد)
ﺁتْـکْ /atk.ᾱ / ﺁمد(
گویش مکّران) ﺁتِـنْ /aten .ᾱ / ﺁمدن(
گویش سرحدّ) ﺁچِش /acheš.ᾱ / ﺁتش
ﺁسْ /as .ᾱ / ﺁتش(
گویش مکّران)
ﺁرْتْ / art.ᾱ / ﺁرد
ﺁریگ /arῙg .ᾱ / لـثّـه
ﺁزْمان / azmᾱn .ᾱ/ ﺁسمان
ﺁسْتیگ /astῙg .ᾱ / ﺁستین
ﺁسْک /ask .ᾱ / ﺁهو
ﺁسِنْ /asen .ᾱ / ﺁهن
ﺁیان. ﺁوان /ᾱyᾱn . ᾱvᾱn / ﺁنان
ﺁیِرا /ayerᾱ .ᾱ / ﺁنرا(
گویش سرحدّ)
ﺁهیر / ahῙr.ᾱ / حریص سَرحدَّیْحْ بلۏچی مَکـُّرانَیْحْ بلۏچی ؛
ترجمهٴ فارسی مقایسه ی گویش سرحدّو مکــّـُران
●تَه نا دُرُست کـَـنَیْحْ = تَوْمَنا جا کارَیْحْ = تومنومی شناسی؟
●جانا وَتِیّا لوچْ مَکـَـن=جانا وَتیگا لـُهْتْ مَکـَنْ =تَـنَت روبرهنه نکن ●آوان=آیانْ=آنان●آچِشْ=آسْ=آتَش ●آچِشا رۏشن کـَنْ= آسابُنْ دَیْحْ یاآسا
رۏک کـَن= آتَـش را روشن کن ●لاپْ=پِــڌّ=شکم●پۏز=پۏنْز=بینی و دماغ ●بَلـَخّ جَنْتْ=جَـرَکــَّـگِـنْ=می درخشد ●شَه=چَه=
از●پِرڃنْتی=دَوْری دا = انداخت ●هَنْدَگْ=کـَـنْدگْ=خندیدن
●نَگِپْتی=آ نَگِتْ= اونگرفت ●شِدا = چِدا
= ازاینجا
●تَه کافرڃوَیْحْ؟=تَوْکافریَـیْحْ؟=توکافری؟ ● بُسْتْ= وۏشْتْ یا پادا= بُلـَـنْ شو: پاشو ●هَـمادا=هَـمۏدا=همانجا●
● کۏنْـڌ=زانو؛مَقْعَد زانْ=زانو،بِدان
●کـَـرَکّ= ̈طـُـنْگْ=سوراخ ● نی=مَنی=مال من ●تی=تـَـهی=مال تو ●نِـیِّـنْ=مَنیـگِـنْ=مال
من است
●تِـیِّـنْ=تَهیگِـنْ= مال توست ●کوتّ=کـَـرّ=
ناشنوا
●نا بُرْتْ=مَنی بُرْتْ= مَـنوبرد ●جُوانڃنْ=شَـرّڃـنْ=قشنگ
و ...
●وَسِـرْکْ=سرحدّ:پدرخانم مَکـُّران:برادرخانم
●پَسْ=سرحد:گوسفند مَکـُّران: بُـز
مَکـُّـرانَـیْحْ بلوچی،سَرْحَـدَّیْحْ
بلوچی:فارسی
● ماسْ،ماتْ=مادرْ●بَلـُّکْ= مادرْبزرگْ
● بِراتْ،بِراسْ=برادر●جَنْ،جَنڃـنْ=زن
● بِـراتو=نابرادری گـُـوارْ= خواهر
● زاماسْ،زاماتْ=داماد
● آدا= وۏدا = =
vӧwdā آنجا
● تِـری=تُرو=خاله،عمّه ناکۏ= عمو ● کُرْتی=کُتی=کـَـرد= انجام داد ● لـَـگاشَگْ=لقد کردن،خارانْدن
●کُـ̈طّ=سرحدّ:خِشْتـَـکِ
شلوار=مَکـُّـرانْ=دامَنْ
●شۏکْ=مَکـُّـران=خِشْـتَکِ شَلْوارْ
●وۏسْتاتْ=وۏشْتاتْvӧwstāt=vӧwštāt =ایستاد
●گـُوازی=لـَیْبْ= بازی govāzI=laeib
●رامَگْ=لاوۏ =lāvӧw=
اهلی
●دڃمْتِـرْ=پڃـسَرْ=جلوتر،قبلاً ●نی دِلاوَنْتْ=مَنی دِلاهَـنْتْ=در درونم پنهانند
●دیسْتِنْ=گِنْـدَگْ=دیدن ناشُکْ=سَکـُکْ=زَگیلْ
● پَـرْزۏنَگْ=سُپْرَهْ= سفره
● جِنْـگْ=جوشْکْ=چِلْگْ= گنجشک
●واگو=گانْـڌو=تِمْساح vāgoo=gānďoo
● رۏد=کـَـوْرْ=رودخانه rӧwd=kaovr
● پَـرْمَـن=پَـه
مَـنْ=برای من
●جی
کـَـنْ= بِـتَـچْ = بدو= بِجِه ●مجیداسعیدجَتْ=سعیدمجیدرازد =سرحدّ
●مجیداسعیدجَتْ=مجیدسعیدرازد =مَکـُّـران
تِرَپّانْ=تُرسڃـنَـگْ=تهدیدکردن
●گِسْ=لُۏگْ=کـَـتْ=دَوارْ=سِرا=خانه، منزل
پُسَّگْ=چولـَّـرْ=بَچَکْ=بَچَکّ= پسر
●دُهْـتَگْ=دُهْـتَـرْ=جَـنِکّ=جَنِکْ =دختر
مُـضاف و مُـضافٌ اِلَـیْـه
وموصوف صفت(4):
♥ پُـلّـِڃـنْ مَـکـُّـران:غنچه وشکوفه ی مکـّران(مکران:موصوف)
♥
گـُـلِڃـنْ وطن: وطن گـُـل(گـُـل:صفت)
♥ مَرْدِڃـنْ چُـکّ:نوزادوفرزند مرد؛پسر(مردڃن:مضافٌ الیه)
♥جَـنِـڃـن چُـکّ:دخـتر(مخصوصاً مُجَـرّد)(چُـکّ:مضاف)♥
♥ پاکِـڃـن هُـدا :خدای پاک(موصوف وصفت)
♥ کۏهَـیْحْ ڌُۏکْ:سنگِ کوه(مضاف ومضافٌ الیه)
♥ دِرَچْـکــَـیْحْ بَـر:میوه ی درخت(درخت:مضاف الیه)
♥ زَنْـڌڃـن لاپْ: شکم بزرگ(لاپ:موصوف)
♥ پَـسَـیْـحْ چَـمّ:چشم بز(مکران) یا چشم گوسفند(سرحدّ)
♥ سَرَیْحْ پۏسْت:پوست سر(مضاف ومضافٌ
الیه)
♥ مَزَنِڃـن الله :خدای بزرگ(بزرگ؛مَزَنڃن:صفت)(الله:موصوف)
♥ پادانی بو̈طّ:کفش پاها(مضاف ومضافٌ الیه) ♥ دِرْتَـگِڃن کۏ̈ط:کــُـتِ پاره پاره(کۏ̈ط:موصوف)
♥ نادانِـڃـن انسان: انسان نادان(موصوف وصفت)
♥ کـُـۏرِڃـن اُشْـتر :شترکور(کور:صفت) اصطلاحات تخصّصی شعرو ادبیات بامعادلِ بلوچی گالَـیْحْ شاهِڃم/gāleišāhëhm/ عَروض
شَـیْـر/ šeir/شعر
بَـدَلْ گـَـپّ/badalgapp/ترجمه
بَـدَلْ؛ زانْـت یا بَـدَلْ زانُـۏک/badalzānӧwk/ مُـتَـــرجم
تَـوارْگال/tavārgāl/ وزن شعر
کالِب/kāleb/ قالب شعر
گال/gāl/ بیت شعر
گالـُک/gālok/ مصراع،نڃم گال هَـمْدَپ/hamdap/ قافیه ی شعر
پَرْدَگ دار/pardagdār/ حاجب شعر
هَـمْـرِدْ/hamred/ ردیف شعر
کـَـیْـدْ/keid/ قیدکـَـیْـدْ/keid/ قید
اِشْکِلْ/eškel/ حرف رَویّ درقافیه
رِدْپْ/redp/ حرف ردف درقافیه
نۏکڃن شَـیْرْ/nӧwkënšeir/ شعرنـو
گـَـزَلْ/gazag/ غزل
دوکـَـشّ/dokašš/ قالب مثنوی
کـَـسیدَگ/kasīdag/
قالب قصیده
زِرْ/zer/ بَحر شعر
دَپْکـَـپّ/dapkapp/ هِجا
کـَـپّ/kapp/ رُکنِ وزن شعر
کـَـپّ کـَـپّانْک/kappkappānk/تقطیع
اُرْدْ
دَپْکـَـپّ/orddapkapp/هِجای
کوتاه
مَزَنْدَپْکـَـپّ/mazandapkapp/هِجای بلند
دِراجْدَپْکـَـپّ/derāǰdapkapp/هِجای کشیده
کـَـپّانْک/kappānk/اَرْکان
اِمْلاگ/emlāg/املا
کـَـلاسیگ/kalāsīg/کـَـلاسیک
گـَـپّ/gapp/جمله
گـَـپْسَرْ/gapsar/حرف گـَـپْسَرانْ/gapsarān/حروف؛الفبا
لَـبْزْنامَگ/labznāmag/واژه نامه سیاهگ/seyāhag/رسم الخطّ
بُنْ رَهْبَنْد/bonrahband/دستور؛گرامر
جاک/ǰāk/واج یا واک
وانیگ/vānīg/صامت؛همْخوان
واکـَـشّ/vākašš/واکه یامصوِّت
جانْ بَنْدی/ǰānbandī /جاندارانگاری
جانْ بَنْدی/ǰānbandī/پِرسونی پی کاسیون
جانْ بَنْدی/ǰānbandī/آنیمیسْـم
لَپّ ونَشْر/lapponašr/لف ونشْر
تَـشْبیگ/tašbīg/تشبیه
اِسْتارَگ/estārag/استعاره
جانْ اِسْتارَگ/ǰānestārag/استعاره مَکنیّه
بِڃ جانْ اِسْتارَگ/bëhǰānestārag/ استعاره ی مصرّحه
مُشْبَگ/mošbag/مُــشبَّـه
مُشْبَگْ گِرْ/ mošbagger/مُشبَّهٌ بِه لَـبْـزْتَشْبیگ/labztašbīg/اَدات تشبیه
وَجِ تَـشّبیگ/vaǰetašbīg/وجه شَبَه
کِنایَگ/kenāyag/کنایه
گـَـپْسَرْتَوار/gapsartavār/واج آرایی
رَمْ دَپْ/ramdap/سجع
هَمْجنس/hamǰens/جِناس
هَـمْبَـنْدْ/hamband/مراعات نظیر
اِشارَگ/ešārag/تَـلمیح گـَـشْتی
کـَـپّانْک/gaštīkappānk/
مُـتَـناوب
الارْکان
پَـدْ ضدّ/padzedd/تضاد
وَهْماگْ/vahmāg/ایهام
جَمْـبَـژّانْک/ ǰambžžānk/حسّ آمیزی
بَزْتاریپ/baztārīp/اغراق هَمْدَرْکـَـپّانْک/hamdarkappānk/
متّـفق الارکان
مَجْرَگ/maǰrag/مجری حرکتی درقافیه
رَسّ/rass/ رَسّ حرکتی درقافیه
توجیگ/toǰ īg/توجیه حرکتی درقافیه
هَزْوالْ/hazvāl/ حذو حرکتی درقافیه
نِـپاز/nepaz/نفازحرکتی درقافیه
اِشْبَگ/ešbag/اشباع حرکتی درقافیه جَمْجَمی/ǰamǰamī/ مرکــَّـب ضدّساده
تۏکی/tӧwkī/میانی
رَمَلْ/ramal/رَمَل؛بحری درعروض
هیرّدِراپْ/hīrrderāp/رَجَزْبحری درعروض هَزَج/hazaǰ/هَزَج بحری درعروض
مُتَقارب/motagāreb/مُتَقارب
سَیْحْ سَیْحْ/seisei/مُسدّس
چارْچارْ/čārčār /مُـثَمـَّن
/dodo/دودو مربّع؛اصطلاحی درعروض برای شمارش ارکان
دِگِه دِگِه
کـَـپّانْک/degedegekappānk
مختلف الارکان
نایِرَگ/nāyerag/نایره
دَرا/darā/خروج
اِکْـوا/ekvā/اِقوا
سِنادْ/senād/سنادکلماتِ دویاچند املایی در زبان بلوچی(1) شُـمَـیْحْ = شُـمَـــئ : مال شمامَــــــئ = مَـیْـحْ : مال ما
پَـسَـیْحْ چَـمّ = پَـسـئ چَـمّ : چشم
بز(مکــُّـران) - چشم گوسفند( سرحدّ)
دَرَیْحْ دَپْ =دَرَئ دَپْ : دَمِ در
کــُـلـُـرَیْحْ گــُــواتْ=کـُـلُـرَئ گوات: باد کولـر
دَیْحْ = دَئ : بده
سَـیْحْ = سَـئ : سـه
سَـرَیْحْ = سَـرَئ مود، مـیـدّ : موی سر
دِلَـیْحْ درد = دِلَـئ درد : درد دل
کــَـیْحْ = کــَـئ : چه کسی؟
زَیْـحْ = زَئ : چشمه
گۏکــَـیْحْ لاپْ= گۏکــَـئ لاپ = شکم گاو
ماشینَـیْحْ ̈طاهِـر= ماشینَـئ ̈طاهِـر = لاستیک ماشین
ڌۏکــَـیْحْ سَـر = ڌۏکــَـئ سَـر: روی
سنگ
رُۏچَـیْـحْ نورْ= رُۏچَــئ نور: نور
خورشید
گــُـلَـیْحْ تاک = گــُـلَــئ تاک : برگ
گل
رَوَیْحْ = رَوَئ : می روی
جَـنَیْحْ = جَنَــئ : می زنی
کــُـشَیْحْ = کــُـشَــئ : می کـُـشی
مِـرَیْحْ = مِـرَئ : می میری
وَرَیْحْ = وَرَئ : می خوری
کــَـنَـیْحْ = کــَـنــئ : می کنی
بَرَیْحْ = بَـرَئ : می بَـری
دَیَـیْحْ = دَیَـــئ : می دهی
چِـنَـیْحْ = چِـنَــئ : می چینی
چُـکــَّـیْحْ = چُـکــَّــئ : می بوسی
کــَپَــیْحْ = کــَـپَــئ : می افتی
تَـهی = تَـئی= تــی : مال تو
کایَــیْحْ = کایَـــئ : می آیی
مارَیْحْ سَر= مارَئ سَر : سَرمار
بالَـیْحْ پُــ̈ط =بالَــئ پُــ̈ط :
پَـرِبال
*بالی پَــ̈ط = فـرودگاه
کۏهَیْحْ سَـر= کۏهَـــئ سـر : روی کوه
شڃـرَیْحْ پـۏنْـزْ= شڃرَئ پۏنْـز: بینی
ودماغ شیر وحشی
دڃـمَـیْحْ رنگ = دڃمَــئ رنگ : رنگ صورت
آزْمـانَـیْحْ چڃـر= آزْمـانَـــئ چڃـر :
زیرآسمان
شَهْرَیْحْ نڃـم = شَهْـرَئ نڃـم : نصف
شهر کاپِـرَیْحْ بڃـر= کاپِـرَئ بڃـر : انتقام
کافر
مارَیْحْ دُمْبّ = مارَئ دُمْبّ : دُمِ
مار
چارَیْحْ = چارَئ : می بینی کارَیْحْ = کارَئ می آوری
وانَـیْحْ = وانَـــئ : می خوانی * زانَـیْحْ = زانَـــئ = می دانی
دۏچَـیْحْ
= دۏچَـــئ : می دوزی
مُـرْگــَـیْحْ رُۏت = مُـرْگـَـــئ رُۏت = روده ی مرغ
دارَیْحْ = دارَئ : می ایستی
شَـپَـیْحْ نڃـم = شَـپَـــــئ نڃـم : نصف
شب
گــَــلَـیْحْ = گــَـلــــئ : خوشحالی استثناها :
پَـیْـری= پَـری روز : پَـیْـراری= پیرارسال شَـیْـر=شعر
پَـیْـم = آماده؛ مَـیْـماتْ=مادر من مَـیْـگا= مال مارا
مَـیْـگِـن = مال من است سَـیْمی= سومی شُمَیْگِـن = مال شماست
شُـمَیْگا = مال شما را * نَـیْـلی =
اجازه نمی دهد مَـیْـلی = مگذار
وَیْـلی کــَـن = وِلِـش کن ؛ رهایش کن *
تَـیْگِـن = مال توست
تَـیْـگـا = مال تو را * سَـیْـلی کــَـن = نگاش کن * گــَــیْـر=غـیـر
|
ABOUT 
ایمیل: MENU
Home
|
