ایّوب ایّوبی

مکاتبه یا مناظره کـتبی ▼

ایّوب ایّوبی   گۏن  ادبی هکیم

موضوع : دستور زبان = بُن رَهْبَند

قضاوت با شما =  شما   وَت بــِبــِت مـَـئ  کازی

: رَوایں : ما رَوایں --» ما میرویم( ادبی هکیم)

رَوِت = شما رَوِت:

جواب:

رَواِیت : شما رَواِیت --» شما میروید(ادبی هکیم)

رَوَگاهُـن  یا رَوَگــُـن = دارم می روم▼

مارَوَگـِنْ = داریم می رویم (مضارع  مستمرّ)▼

رَوَگــَـیْن = دارد می رود▼

جواب:رَوَگءَاِت اَنت:آیاں رَوَگءَاِت اَنت» آنها داشتند میرفتند(ادبی هکیم)                                 ▲

قضاوت با شما = شما   وَت بــِبــِت مـَـئ  کازی

مقایسه ی گویشها و لهجه های زبان بلۏچی (1) :

▼

حروف اضافه◄ قبل از متمّم آمده و

باعث کامل شدن معنای جمله می شوند:▼

1).  بڃ bëh = بی ؛ بدون مثال: *) بڃ من = بدون من  *)

بڃ تــَـه ◄بدون تو

2). چـَـه = شــَـه (گویش سرحدّ) ◄ از = چَه من : شـَـمـَّـن یا شـَه من

اِزْ( لهجه ی سراوان) = اَز◄ اِز آهی = از او *  گۏن من = با من

پَه من پَر من = برای من 3)  ولی ◄ بَـلـِه 

تــَه نا دُرُست کـَـنـَـئ(زاهدان) * تــَوْ مَنا جا کارَئ(سرباز) =

تو منو می شناسی

جانا وَتیّــا لوچ مَکــَن (زاهدان) جانا وَتیگا لــُـهْت مَکـَن(سرباز)  =

بدنت رو برهنه نکن

آچـِش āčeš: آسْ = آتش 4) آوان= آیان ◄آنان

(ضمیرشخصی: سوم شخص جمع)

بُـسْت (زاهدان) = وۏشْت (مَکّران)◄پاشوvӧwšt ◄    = bost

جُوانڃـن (گویش زاهدان) شـَرّڃن(مَکّران) = بسیارعالی

وۏسْتات(زاهدان): وۏشْتات(مَکّران)  =  ایستاد vӧwštāt = vӧwstāt

گـُوازی(گویش زاهدان): لـَـیْبْ(لهجه ی منطقه ی سرباز) = بازی

آدا : وۏدا = آنجا  * نی دل (گویش سرحدّ) مَنی دل = دلِ من ādā = vӧwdā

کــُـرْتی (سرحدّ): کــُـتی(مَکّران)  ◄ کرد؛ انجام داد kortī = kotī  

دُهْـتــَـگ = دُهْـتــَـر= جــِـنِکّ= جَـنِکّ ◄دختر

زبان ما گل وشکوفه ای است که گذر زمان  آن را نمی پژمُراند

مَئ زُبانا گُل و پُلــِّـڃ  بــِـزان که زَمانگ آهیا نَـلـیمُّرانیتّ

200= دڃست (لهجه بنت و دهان) =

دوصد(سرحدّ و(مَکّران)= دویست = 200

شِـنْگ = پَــشْـک = جامَگ◄ پیراهن

دَوار = لـۏگ = گِـسْ ◄ خانه

یـڃ کــَـپّ = یـڃ کــَـتّ = یڃـشْکــَه ◄این وَر = این سوی 

تفاوت فاعل ومفعول درگویشِ سرحدّ و(مَکــُّران)▼

حسین ؛ حَسَـنا بُرْت = حسین؛ حسن را  برد ( زاهدان) حسین فاعل

حسین ؛ حَسَـنا کُشت = حسین؛ حسن را  کشت ( زاهدان)حسین فاعل

 حسین ؛ حَسَنا جَت = حسین؛ حسن را  زد ( زاهدان) حسین فاعل

حسینْ حَسَنا ؛ بُرْت = حسن ؛ حسین را برد (مَکّران) حسن فاعل

حسینْ حَسَنا ؛ کُشت = حسن ؛ حسین را کشت (مَکّران)حسن فاعل

حسینْ حَسَنا ؛ جَت = حسن ؛حسین را زد (مَکّران) حسن فاعل

* مصدر:

 درزبان بلۏچی دو نوع مصدر وجود دارد

1)..مصادر مضارع ساز که بیشتر در گویش مَکــُّران به کار می روند مثال:▼

*جَنــَگ = زدن وَرَگ = خوردن* بَرَگ = بردن

* کُـشَگ = کشتن* گِرَگ = گرفتن* دَیَگ = دادن مِرَگ = مُردن

* تــَچَگ = دویدن * کــَـنْدَگ = خندیدن

مثال از مضارع اِخباری:  وَرن = می خورم جَنُن = می زنم

2)..مصادر ماضی سازکه بیشتر در گویش سرحدّ کاربرد دارند مثال:▼

* جَتِن = زدن * وارْتِن = خوردن * بُرْتِن = بردن * داتِن = دادن

* وَپْـتـِن = خوابیدن * نِشْتِن = نشستن * بَسْتِن = بستن

مثال از ماضی ساده : وَپْـتُـن = خوابیدم * جَـتُـن = زدم

*شُـتُـن = رفتم * نِـشْـتُـن = نشستم بُرُتــُن = بردم

توجّه : این دو واج(حرف) در لهجه ی بنت ودِهان و

پَـــنــُّـۏچ وجود ندارند!!▼

1)  ̈ط = در زبان اردو( ﭧ) 2) ڌ = در زبان اردو ( ﮈ)

تأکید:  ▼

در لهجه ی بنت ودِهان و پَـــنــُّـۏچ وجود ندارند!!

گویش مَـکــُّـران ؛ سرحدّ ولهجه ی بنت ودهان ◄: در جمله▼

ڌُکّالـَئ زَهْگ ڌگارا  آپ دَنــْـتّ : (گویش سرحدّ)

ڌُکّالی چُکّ ڌگاران آپْ دا : (گویش مَـکّران)

چُکْ دُکال دَگاران یاپــِـن داچْ ( لهجه ی بنت ودهان)

شعری از یک شاعر بلوچ:

سَرْچمَّگ: گارڃـن کاروان :واجه  احمد دِهانی

پـــادا مَــزَن نـامِـڃن بــــَـــلۏچ

تـَوْ وار و گـارَئ رۏچ پَه رۏچ

تــَوْ چـاکـری بـچـَّـَئ یـَلـڃـــــن

چۏ کـَـپْـتـَگــَئ بڃ تـَرَپ و مۏچ

بـَـدواه و بـِـراتــَــئ دُژْمـُـنــــَــئ

دائِـم گـۏن بـِراتـاں دِرّ و دۏچ

بــِـراتــَـئ جَـنـَگ کـارڃ نــَـهـِنـْتّ

پــَه دُژْمُــنا کــَـبْـرڃ بــِـکۏچ

پــَرچـڃ تــَوْ چـۏ بـڃ زانــَگـــَـئ

هـَنـْچۏ گــُوَزَنــْـت تئی ماه و رۏچ

دَوْر پـڃشیگڃن گــُوَست و شـُتـَـنـْتّ

یـکــّـَـنـْت مـزاپْتـیّ و کــُــرۏچ

بیا وَت مان وَتا شـَوْرڃ کـنِــن

تـَـوْ هـَـن بـــلۏچ من هـَن بلۏچ

  گــُـشْکــَـنْد = لطیفه:

 گـُرْکِـڃ هَـسْـتــَـت کِـہ  بـڃ کــَماشڃن مـڃـتـَگِـیا دُزّی کــَـنـَگـَـت  !!

 بَـرڃ آهـیا مُـرْگڃ  گـِپْت و وارْت بَـرڃ آهـیـا شَـنِک وگـَــ̈طّـورِڃ  گـِپْت

و وارْت مِـڃـتـگا کـَـمـاشـڃ مـان نـڃـسـتــَـت کِـہ مَـهـلـوُکا

سَـر و سـۏجڃ بـِدَنـْت مَـهـلـوُکا گــُوَشـت پَـہ یَـک شَـنِک و

مُـرگِـیَـــئ هـاتـِرا مـا وَتـی کـارو بـارا یَـلَـہ

دات نَـکـَـنِـن و گـُرکــَئ شـۏهـازا دَرکَـپْـت نَـکـَـنِـن رَنـْدا گـُرْکا

گـُورانـڌ و پـاچـِن  گـِپْت و وارتــَـنْتّ  پَـدا هَـن مَـهْـلـوک

یـَجّـاها مُـچّ نَـبـوُتــَـنـْتّ یڃ  رَنـْدا گـُرْکا

چُـکّـانی بَـرَگ و ورَگی بُـنـگـڃـج کُـرْت پَـدا هَـن مَـهْـلـوُک یَـجـّاها مُـچّ 

نَبـوتــَـنـْتّ آیـانا هِـچ نَـکُـرْت هَـر کـَـسا گـُـوَشْـت پَـہ  

گـُوانْـزِگـی زَهـگان مـا وَتا سـیَـہ دل ؛ کُـرْت نَـکـَـنِـن !!

  گـُرْکا وَرْنـا گـپـت و وارْتـَنـْتّ پَدا مَـهـلـوُک یَـجـّاها مُـچّ نَـبـوتــَـنْـتّ

رَنْدا گـُرْکا وَرْنـا یَـکّ  یَـکّا وارْت و هَـلّـڃـتـَـنْــتّ

رَنْدا کـَـماشان زۏرْ نڃسْتـَه که گـُرکا بِجَنَنْتّ

گـُرْکا کـَماش هَن وارْتـَـنْتّ و مڃتـَگ بڃ کماش و زَهْگ و وَرْناها  مانْتّ!!!!